ناشرانی از پاکستان و ازبکستان در جریان دوازدهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب باکو، برای دریافت حق نشر و انتشار چند عنوان از کتاب‌های ایرانی اعلام آمادگی کردند. بخش مهمی از این درخواست‌ها به آثار حوزه ادبیات کودک اختصاص دارد و می‌تواند زمینه‌ای برای معرفی بیشتر کتاب‌های ایرانی به مخاطبان کشورهای دیگر فراهم کند.
بر اساس گزارش ایرنا به نقل از روابط عمومی و امور بین‌الملل خانه کتاب و ادبیات ایران، بنیاد ملی کتاب پاکستان با ارسال نامه‌ای رسمی، خواستار دریافت مجوز انتشار پنج عنوان از کتاب‌های کودک ایرانی شده است. همچنین یک ناشر ازبکستانی علاقه‌مندی خود را برای دریافت حق نشر دو عنوان از آثار ایرانی اعلام کرده است. مذاکرات اولیه درباره این درخواست‌ها آغاز شده و بررسی شرایط واگذاری حقوق نشر ادامه دارد.
درخواست رسمی بنیاد ملی کتاب پاکستان برای انتشار پنج اثر ایرانی
در جریان رایزنی‌های مدیر غرفه ایران و نماینده خانه کتاب و ادبیات ایران با ناشران حاضر در دوازدهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب باکو، بنیاد ملی کتاب پاکستان (National Book Foundation – NBF) درخواست رسمی خود را برای دریافت مجوز انتشار پنج عنوان از کتاب‌های کودک ایرانی ارائه کرد.
بنیاد ملی کتاب پاکستان نهادی دولتی وابسته به وزارت آموزش فدرال و آموزش حرفه‌ای دولت پاکستان است. این نهاد با هدف ترویج فرهنگ کتاب‌خوانی، تسهیل دسترسی مردم به کتاب و حمایت از انتشار آثار آموزشی و ادبی فعالیت می‌کند.
درخواست این بنیاد شامل کتاب‌هایی از انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و انتشارات به‌نشر است. این آثار برای انتشار احتمالی در بازار کتاب پاکستان پیشنهاد شده‌اند و بنیاد ملی کتاب پاکستان تمایل دارد آن‌ها را به زبان اردو یا انگلیسی در اختیار مخاطبان قرار دهد.
کدام کتاب‌های کودک ایرانی برای انتشار در پاکستان انتخاب شده‌اند؟
بر اساس نامه رسمی بنیاد ملی کتاب پاکستان، پنج عنوان از آثار ایرانی برای دریافت مجوز انتشار معرفی شده‌اند. نام این کتاب‌ها در گزارش منتشرشده به شرح زیر است:
- یک دوست جدید (A New Friend): یکی از آثار کودک ایرانی که در فهرست پیشنهادی بنیاد ملی کتاب پاکستان قرار گرفته است.
- کلید کوچک (The Little Key): عنوان دیگری از کتاب‌های ایرانی مورد درخواست این نهاد.
- از این زاویه نگاه کن (Look At This Way): یکی از آثار معرفی‌شده برای انتشار احتمالی در پاکستان.
- گل سرخ روی قالی (The Rose on the Rug): از کتاب‌های کودک ایرانی که در فهرست درخواست بنیاد قرار دارد.
- یکی بود، یکی نبود (Once Upon a Time): عنوان پنجم در فهرست آثار مورد درخواست.
در متن گزارش ایرنا، نام انگلیسی «The Ancient Promise of Tomorrow» نیز در ادامه فهرست آمده است؛ با این حال، ارتباط دقیق این عنوان با پنج کتاب معرفی‌شده در همان بخش روشن نیست. این عنوان در بخش مربوط به درخواست ناشر ازبکستانی نیز ذکر شده است.
انتخاب این آثار برای بررسی دریافت حق نشر، فرصتی برای عرضه ادبیات کودک ایران در بازاری تازه فراهم می‌کند. انتشار کتاب در زبان‌های اردو یا انگلیسی می‌تواند امکان دسترسی گروه‌های بیشتری از مخاطبان را به آثار ایرانی فراهم کند؛ البته تحقق این فرصت به نهایی شدن توافق‌های حقوقی و اجرایی بستگی دارد.
هزینه ترجمه، چاپ و توزیع کتاب‌ها بر عهده کدام طرف است؟
یکی از نکات مهم در درخواست بنیاد ملی کتاب پاکستان، اعلام آمادگی این نهاد برای بر عهده گرفتن مسئولیت‌ها و هزینه‌های انتشار کتاب‌هاست. بر اساس نامه ارسالی، بنیاد ملی کتاب پاکستان اعلام کرده است که هزینه‌های مربوط به ترجمه، چاپ، انتشار، تبلیغات و توزیع آثار را پرداخت خواهد کرد.
این نهاد همچنین متعهد شده است که نام و نشان ناشر ایرانی و اطلاعات مربوط به حقوق مالکیت فکری را در نسخه‌های منتشرشده درج کند. رعایت این موارد برای حفظ حقوق صاحبان اثر و ناشران ایرانی در فرایند انتشار بین‌المللی اهمیت دارد.
در صورت نهایی شدن توافق، این سازوکار می‌تواند بخشی از هزینه‌های ورود آثار ایرانی به بازار کتاب پاکستان را از دوش ناشران ایرانی بردارد. با این حال، جزئیات نهایی قراردادها، مدت اعتبار مجوزها، شمارگان چاپ و زمان انتشار کتاب‌ها در گزارش اعلام نشده است.
علاقه ناشر ازبکستانی به دریافت حق نشر دو کتاب ایرانی
در کنار درخواست بنیاد ملی کتاب پاکستان، یک ناشر ازبکستانی نیز در جریان رایزنی‌های نمایشگاه کتاب باکو، علاقه‌مندی خود را برای دریافت حق نشر دو عنوان از آثار ایرانی اعلام کرده است.
این دو اثر عبارت‌اند از:
- The Golden Wheat Stalk: نوشته افسانه موسوی گرمارودی.
- The Ancient Promise of Tomorrow: منتشرشده از سوی انتشارات به‌نشر.
درخواست ناشر ازبکستانی نیز در مرحله پیگیری و بررسی قرار دارد. بر اساس گزارش منتشرشده، ارتباطات اولیه میان طرف‌های مرتبط برقرار شده است؛ اما نهایی شدن واگذاری حقوق نشر به ادامه مذاکرات و توافق بر سر شرایط انتشار بستگی دارد.
بنابراین، اعلام علاقه‌مندی ناشر خارجی را باید مرحله‌ای مقدماتی در مسیر انتشار بین‌المللی کتاب‌ها دانست، نه به معنای قطعی شدن قرارداد یا عرضه کتاب‌ها در بازار ازبکستان.
نقش نمایشگاه کتاب باکو در معرفی آثار ایرانی
دوازدهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب باکو بستری برای ارتباط میان ناشران ایرانی و فعالان صنعت نشر کشورهای دیگر فراهم کرده است. حضور ناشران و نمایندگان حوزه کتاب در چنین رویدادهایی می‌تواند به معرفی آثار، شناسایی ظرفیت‌های همکاری و آغاز مذاکره درباره حقوق ترجمه و انتشار منجر شود.
در این رویداد، رایزنی‌های مدیر غرفه ایران و نماینده خانه کتاب و ادبیات ایران با ناشران حاضر، زمینه طرح درخواست‌های رسمی از سوی بنیاد ملی کتاب پاکستان و ناشر ازبکستانی را فراهم کرده است.
درخواست‌های مطرح‌شده به‌ویژه از این جهت اهمیت دارند که بخشی از آن‌ها بر ادبیات کودک متمرکز است؛ حوزه‌ای که انتشار آثار آن در زبان‌های دیگر می‌تواند امکان آشنایی کودکان و خانواده‌های کشورهای مقصد با کتاب‌های ایرانی را فراهم کند.
با این حال، گسترش حضور بین‌المللی کتاب‌های ایرانی تنها به معرفی اثر در نمایشگاه محدود نمی‌شود. مذاکره درباره حقوق نشر، تعیین زبان ترجمه، تأمین هزینه‌های تولید، انتخاب شیوه توزیع و رعایت حقوق مالکیت فکری از جمله مراحلی هستند که برای انتشار واقعی آثار باید طی شوند.
انتشار بین‌المللی کتاب‌های کودک ایران چه اهمیتی دارد؟
ادبیات کودک یکی از حوزه‌هایی است که امکان ارتباط با مخاطبان کشورهای مختلف را از طریق داستان، تصویرگری و موضوعات متناسب با زندگی کودکان فراهم می‌کند. انتشار آثار ایرانی در زبان‌های دیگر می‌تواند به معرفی نویسندگان، ناشران و ظرفیت‌های فرهنگی ایران کمک کند.
در مورد درخواست پاکستان، پیشنهاد انتشار کتاب‌ها به زبان اردو یا انگلیسی مطرح شده است. انتخاب هر یک از این زبان‌ها می‌تواند بر دامنه مخاطبان، هزینه ترجمه و شیوه عرضه کتاب در بازار مقصد تأثیر بگذارد؛ اما تصمیم نهایی درباره زبان و شرایط انتشار باید در چارچوب توافق میان طرف‌های مربوط انجام شود.
درخواست ناشر ازبکستانی نیز نشان می‌دهد که آثار ایرانی برای انتشار در بازارهای دیگری نیز مورد توجه قرار گرفته‌اند. با وجود این، گزارش موجود اطلاعاتی درباره شمارگان احتمالی، برنامه بازاریابی، قیمت کتاب‌ها یا زمان عرضه آن‌ها ارائه نمی‌کند.
آخرین وضعیت مذاکرات برای انتشار آثار ایرانی
طبق گزارش خانه کتاب و ادبیات ایران که از سوی ایرنا منتشر شده است، پس از ارائه درخواست‌ها، ارتباطات اولیه میان طرف‌های ذی‌ربط برقرار شده و پیگیری‌ها برای بررسی شرایط واگذاری حقوق نشر و ادامه مذاکرات در جریان است.
در نتیجه، درخواست بنیاد ملی کتاب پاکستان برای پنج عنوان کتاب کودک و علاقه ناشر ازبکستانی به دو اثر ایرانی، هنوز باید در مسیر بررسی حقوق نشر و توافق‌های لازم دنبال شود. تا زمان نهایی شدن مذاکرات، نمی‌توان انتشار قطعی این کتاب‌ها یا زمان ورود آن‌ها به بازار کشورهای مقصد را تأییدشده دانست.
جمع‌بندی
اعلام آمادگی ناشران پاکستان و ازبکستان برای انتشار آثار ایرانی، یکی از نتایج رایزنی‌های انجام‌شده در دوازدهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب باکو است. بنیاد ملی کتاب پاکستان خواستار دریافت مجوز انتشار پنج عنوان از کتاب‌های کودک ایرانی شده و اعلام کرده است که هزینه‌های ترجمه، چاپ، انتشار، تبلیغات و توزیع را بر عهده می‌گیرد. یک ناشر ازبکستانی نیز دو عنوان از آثار ایرانی را برای دریافت حق نشر معرفی کرده است.
در حال حاضر، مذاکرات و بررسی شرایط واگذاری حقوق نشر ادامه دارد. در صورت دستیابی به توافق نهایی، این همکاری‌ها می‌توانند به معرفی گسترده‌تر ادبیات کودک و آثار نویسندگان ایرانی در بازارهای خارجی و توسعه ارتباطات بین‌المللی صنعت نشر ایران کمک کنند.
