هشدار درباره کمبود گاز در زمستان؛ مصرف خانگی باید روزانه ۶۰ میلیون مترمکعب کاهش یابد
روژا نیوز
۷ دقیقه مطالعه
معاون سیاست‌گذاری مصرف و هدفمندی یارانه‌های انرژی با اشاره به کاهش ۱۵۰ میلیون مترمکعبی ظرفیت تأمین گاز کشور نسبت به زمستان گذشته، اعلام کرد مصرف روزانه گاز در بخش خانگی، عمومی و تجاری باید حدود ۵۰ تا ۶۰ میلیون مترمکعب کاهش پیدا کند. به گفته یاسر میرزایی، مدیریت مصرف در این بخش می‌تواند از تشدید محدودیت صنایع و افزایش وابستگی نیروگاه‌ها به سوخت مایع جلوگیری کند.
کاهش ظرفیت تأمین گاز کشور در زمستان پیش‌رو
یاسر میرزایی در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی برنا توضیح داد ظرفیت تأمین گاز کشور در مقایسه با زمستان گذشته از حدود ۸۵۰ میلیون مترمکعب به ۷۰۰ میلیون مترمکعب در روز رسیده است؛ به این ترتیب، کشور با کاهش حدود ۱۵۰ میلیون مترمکعبی ظرفیت تأمین روزانه گاز مواجه شده است.
او تأکید کرد اگر نیاز واقعی کشور مبنا قرار گیرد، میزان کمبود گاز حتی بیشتر از این رقم خواهد بود و حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب گاز بیش از ظرفیت در دسترس سال گذشته مورد نیاز است.
به گفته این مقام مسئول، بخشی از تأسیسات گازی کشور در پارس جنوبی بر اثر حملات آسیب دیده‌اند. با تلاش وزارت نفت، شرکت ملی نفت و شرکت ملی گاز، بخشی از ظرفیت ازدست‌رفته بازیابی شده است؛ با این حال، بخشی از این ظرفیت با اقدامات فوری به مدار بازگشته و ممکن است هنگام افزایش فشار تولید با چالش مواجه شود.
چرا کاهش مصرف گاز خانگی اهمیت دارد؟
بر اساس توضیحات معاون سیاست‌گذاری مصرف و هدفمندی یارانه‌های انرژی، در فصل سرد سال تأمین گاز بخش خانگی، عمومی و تجاری برای گرمایش و آب گرم در اولویت قرار دارد. این بخش در چهار ماه سرد سال بیش از ۶۰ درصد مصرف گاز کشور را به خود اختصاص می‌دهد و در روزهای اوج سرما سهم آن ممکن است به بیش از ۸۰ تا ۸۵ درصد برسد.
پس از تأمین نیاز این بخش‌ها، گاز باقی‌مانده میان نیروگاه‌ها و صنایع تقسیم می‌شود. نیروگاه‌ها نیز به دلیل نقش مستقیم در تأمین برق خانوارها، در اولویت بالاتری نسبت به صنایع قرار دارند.
میرزایی پیش‌بینی کرد میانگین مصرف روزانه بخش خانگی، عمومی و تجاری در زمستان امسال به حدود ۴۵۰ میلیون مترمکعب برسد. با فرض تأمین روزانه ۷۰۰ میلیون مترمکعب گاز، در این شرایط تنها حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب برای نیروگاه‌ها و صنایع باقی خواهد ماند.
احتمال محدودیت بیشتر صنایع و افزایش مصرف سوخت مایع
به گفته میرزایی، اگر الگوی مصرف خانوارها مشابه سال گذشته باشد، صنایع ممکن است با محدودیت یا قطعی بیش از یک‌سوم نیاز گازی خود مواجه شوند. در چنین شرایطی نیروگاه‌ها نیز ناچار به استفاده بیشتر از سوخت مایع خواهند شد.
استفاده از سوخت مایع علاوه بر هزینه بالاتر، می‌تواند به تجهیزات نیروگاهی آسیب برساند و آلودگی بیشتری ایجاد کند. به همین دلیل، کاهش مصرف گاز در بخش گرمایشی می‌تواند به حفظ سهم بیشتری از گاز برای بخش تولید کمک کند.
هدف‌گذاری اعلام‌شده این است که مصرف روزانه بخش خانگی، عمومی و تجاری از حدود ۴۵۰ میلیون مترمکعب به کمتر از ۴۰۰ میلیون مترمکعب برسد. تحقق کاهش ۵۰ تا ۶۰ میلیون مترمکعبی مصرف روزانه می‌تواند منابع بیشتری را در اختیار صنایع و نیروگاه‌ها قرار دهد.
راهکارهای کاهش مصرف گاز در خانه‌ها
معاون سیاست‌گذاری مصرف و هدفمندی یارانه‌های انرژی، اصلاح تجهیزات و رفتار مصرف‌کنندگان را از مسیرهای اصلی کاهش مصرف گاز دانست. شرکت ملی گاز نیز برای استفاده از ظرفیت شرکت‌های کارور انرژی برنامه‌ریزی کرده است تا این شرکت‌ها با مشترکان همکاری کنند و راهکارهای کاهش مصرف را در ساختمان‌ها اجرا کنند.
مهم‌ترین اقداماتی که می‌توانند به کاهش مصرف گاز کمک کنند عبارت‌اند از:
- تنظیم دمای وسایل گرمایشی متناسب با نیاز خانوار.
- عایق‌کاری سقف، دیوارها و نقاط مستعد اتلاف گرما.
- اصلاح یا تعویض تجهیزات گرمایشی پرمصرف.
- شناسایی و برطرف کردن منافذ و نقاط خروج هوای گرم.
- مدیریت باز و بسته کردن پنجره‌ها برای جلوگیری از هدررفت گرما.
- استفاده بهینه از وسایل گرمایشی و سرویس دوره‌ای آنها.
تبدیل صرفه‌جویی گاز به فرصت اقتصادی برای خانوارها
میرزایی معتقد است توصیه به مردم برای کاهش مصرف به‌تنهایی کافی نیست و باید سازوکاری ایجاد شود تا ارزش اقتصادی انرژی صرفه‌جویی‌شده به خود مصرف‌کننده بازگردد.
به گفته او، در صورت طراحی چنین سازوکاری، خانوارها می‌توانند با کاهش مصرف خود از منافع اقتصادی آن بهره‌مند شوند و گاز صرفه‌جویی‌شده در اختیار بخش تولید قرار گیرد. در این مدل، صرفه‌جویی انرژی از یک توصیه اجتماعی به فعالیتی اقتصادی تبدیل می‌شود و می‌تواند هم‌زمان به حفظ تولید و اشتغال کمک کند.
محدودیت مصرف‌های غیرمتعارف گاز
معاون سازمان بهینه‌سازی همچنین از شناسایی مصارف غیرمتعارف گاز، از جمله گرمایش استخرها، ویلاها، باغ‌ها و فضاهای روباز خبر داد. این بررسی‌ها با هدف اعمال محدودیت‌های احتمالی برای مصرف‌های یادشده انجام می‌شود.
با این حال، میرزایی تأکید کرد محدود کردن این مصارف به‌تنهایی مشکل ناترازی گاز را حل نمی‌کند. بر اساس آمارهای مورد اشاره او، سهم ساختمان‌های دولتی از کل مصرف گاز کمتر از دو درصد و سهم مشترکان قرارگرفته در بالاترین پله‌های مصرف حدود پنج درصد است.
از نگاه این مقام مسئول، تمرکز اصلی مدیریت مصرف باید بر بخش گسترده مصرف‌کنندگان گرمایشی باشد؛ زیرا اصلاح مصرف در این بخش ظرفیت بیشتری برای کاهش تقاضای گاز دارد.
برنامه کارورهای انرژی برای صرفه‌جویی یک میلیارد مترمکعبی
بر اساس هدف‌گذاری اعلام‌شده از سوی شرکت ملی گاز، قرار است تا پایان سال ۱۴۰۵ حدود یک میلیارد مترمکعب صرفه‌جویی از طریق فعالیت شرکت‌های کارور انرژی محقق شود. همچنین جذب حدود دو میلیون مشترک برای مشارکت در برنامه‌های کاهش مصرف پیش‌بینی شده است.
میرزایی توضیح داد اگر بخش عمده این صرفه‌جویی در چهار ماه سرد سال انجام شود، میانگین کاهش مصرف روزانه حدود هشت میلیون مترمکعب خواهد بود. با این حال، به گفته او، ظرفیت فعلی کارورهای انرژی برای عبور از زمستان پیش‌رو کافی نیست و وزارت نفت و شرکت ملی گاز باید در کنار بخش خصوصی، به‌صورت مستقیم نیز برای جذب مشترکان و تشویق آنها به صرفه‌جویی اقدام کنند.
او افزود در صورت فراهم شدن امکان افزایش مشارکت از دو میلیون به پنج میلیون مشترک، ظرفیت صرفه‌جویی می‌تواند دو تا سه برابر افزایش یابد. البته این اقدام به معنای بازگشت کامل وضعیت تأمین انرژی به شرایط سال گذشته نیست و جبران آسیب‌های واردشده به ظرفیت تولید گاز به چند سال فعالیت نیاز دارد.
وضعیت برق در زمستان؛ مسئله اصلی تأمین سوخت نیروگاه‌هاست
به گفته میرزایی، در زمستان امسال مشکل اصلی بخش برق، کمبود ظرفیت تولید نیروگاهی نیست؛ بلکه تأمین سوخت مورد نیاز نیروگاه‌هاست. کاهش دسترسی به گاز و محدودیت احتمالی سوخت مایع می‌تواند مشکلات بخش انرژی را به حوزه برق نیز منتقل کند.
یکی از اقدامات در حال انجام، افزایش استفاده از سوخت مایع در نیروگاه‌هاست که به هماهنگی میان شرکت ملی گاز، شرکت پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی و وزارت نیرو نیاز دارد.
معاون سیاست‌گذاری مصرف و هدفمندی یارانه‌های انرژی همچنین هشدار داد کاهش مصرف گاز نباید به افزایش مصرف برق منجر شود. برای مثال، خاموش کردن بخاری گازی و جایگزین کردن آن با بخاری برقی، مسئله ناترازی انرژی را حل نمی‌کند و صرفاً مصرف را از یک حامل انرژی به حامل دیگر منتقل می‌کند.
کاهش تلفات شبکه برق با مشارکت بخش خصوصی
میرزایی صرفه‌جویی در برق را نیز دارای ظرفیت اقتصادی دانست و بر شناسایی فرصت‌های کاهش مصرف در بخش‌های تولید، انتقال، توزیع و مصرف تأکید کرد.
از جمله اقداماتی که می‌تواند به کاهش هدررفت برق کمک کند، اصلاح شبکه توزیع و جایگزینی ترانسفورماتورهای قدیمی با تجهیزات جدید است. به گفته او، سازمان بهینه‌سازی در تعامل با توانیر این موضوع را پیگیری می‌کند تا برق صرفه‌جویی‌شده در اختیار مجریان طرح‌ها قرار گیرد.
صرفه‌جویی انرژی؛ راهکاری برای حفظ تولید و اشتغال
بر اساس اظهارات معاون سیاست‌گذاری مصرف و هدفمندی یارانه‌های انرژی، مدیریت مصرف در بخش خانگی می‌تواند بخشی از فشار ناشی از کاهش ظرفیت تأمین گاز را جبران کند و مانع تشدید محدودیت صنایع و نیروگاه‌ها شود.
توسعه فعالیت کارورهای انرژی، مشارکت مستقیم خانوارها، اصلاح تجهیزات گرمایشی و کاهش تلفات شبکه برق از جمله اقداماتی هستند که برای مدیریت شرایط زمستان پیش‌رو مطرح شده‌اند. در این رویکرد، صرفه‌جویی انرژی نه‌تنها راهی برای کاهش هزینه‌ها، بلکه ظرفیتی برای پایداری تولید، حفظ اشتغال و کاهش فشار بر زیرساخت‌های انرژی کشور محسوب می‌شود.
