خانه‌های امن زنان خشونت‌دیده؛ جزئیات خدمات حمایتی و راه‌های دریافت کمک اعلام شد
روژا نیوز
۶ دقیقه مطالعه
وضعیت خانه‌های امن سازمان بهزیستی و نحوه حمایت از زنان خشونت‌دیده در نشستی با حضور زهرا بهروزآذر، معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده، و سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی، بررسی شد. در این نشست موضوعاتی مانند اصلاح فرایند ارجاع، ارزیابی ایمنی زنان پیش از خروج از مراکز، پیگیری وضعیت آن‌ها پس از بازگشت به خانواده و افزایش آگاهی عمومی درباره خدمات اورژانس اجتماعی ۱۲۳ مورد توجه قرار گرفت.
۲۷ خانه امن برای حمایت از زنان خشونت‌دیده فعال است
بر اساس گزارش ارائه‌شده در این نشست، سازمان بهزیستی در مجموع ۲۷ خانه امن دارد که ۱۴ مرکز آن دولتی و ۱۳ مرکز غیردولتی هستند. این مراکز برای حمایت از زنانی فعالیت می‌کنند که در معرض خشونت قرار گرفته‌اند و به خدمات حمایتی و در برخی موارد اقامت امن نیاز دارند.
در این نشست بر ضرورت تأمین اعتبار پایدار برای خانه‌های امن، به‌ویژه مراکز غیردولتی، تأکید شد. این مراکز حتی در دوره‌هایی که هیچ فردی در آن‌ها اقامت ندارد، باید آمادگی پذیرش مراجعان را حفظ کنند. به همین دلیل، اختصاص ردیف بودجه مشخص برای پشتیبانی از فعالیت آن‌ها در دستور کار قرار گرفت.
مدت اقامت در خانه امن به شرایط هر پرونده بستگی دارد
بر اساس پژوهش‌های کمی و کیفی مطرح‌شده در نشست، نوع و مدت حمایت از زنان خشونت‌دیده باید متناسب با شرایط هر پرونده تعیین شود. برای برخی افراد، دریافت خدمات حمایتی بدون اقامت در خانه امن کافی است و در تعدادی از استان‌ها نیز زنان خدمات غیراقامتی را ترجیح می‌دهند.
در پرونده‌های پیچیده‌تر، اقامت در خانه امن ممکن است چهار ماه و در برخی موارد تا شش ماه ادامه پیدا کند. اگر فرد به حمایت طولانی‌تری نیاز داشته باشد، کمیته‌های استانی می‌توانند با توجه به شرایط پرونده درباره تمدید اقامت تصمیم بگیرند.
ایمنی زنان، معیار اصلی بازگشت به خانواده است
یکی از محورهای اصلی نشست، بررسی دستورالعمل‌های خانه‌های امن و اطمینان از ایمنی زنان در تمام مراحل دریافت خدمات بود. در این بررسی، پرسش‌هایی درباره نحوه ارجاع زنان به مراکز، ارزیابی احتمال تکرار خشونت پیش از پایان اقامت و مسئولیت پیگیری وضعیت آن‌ها پس از خروج مطرح شد.
بر اساس تأکیدهای مطرح‌شده، بازگشت زن خشونت‌دیده به خانواده نباید صرفاً بر مبنای پایان دوره اقامت انجام شود. ایمنی و رضایت زن، وضعیت عوامل خطر و امکان پیگیری شرایط پس از بازگشت، از ملاحظات مهم در تصمیم‌گیری درباره بازپیوند خانوادگی است.
همچنین محرمانه ماندن محل خانه‌های امن و هویت زنان ساکن در آن‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد. مددکاران و تیم‌های تخصصی بهزیستی مسئول ارزیابی خطر، طراحی حمایت و پیگیری وضعیت مراجعان هستند و در مواردی که اقدام قضایی ضرورت داشته باشد، مراجع قضایی نیز در این فرایند همکاری می‌کنند.
اصلاح فرایند ارجاع و تقویت پیگیری پس از مداخله
در نشست مشترک معاونت امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری و سازمان بهزیستی، ضرورت اصلاح فرایند ارجاع زنان خشونت‌دیده بررسی شد. همچنین مقرر شد پیگیری وضعیت زن آسیب‌دیده و فرد مرتکب خشونت پس از مداخله اولیه تقویت شود تا حمایت‌ها به مرحله ورود به خانه امن محدود نماند.
این رویکرد با هدف شناسایی خلأهای حمایتی در مراحل مختلف، از دسترسی اولیه به خدمات تا ارزیابی ایمنی و پیگیری پس از خروج از مرکز، دنبال می‌شود.
ناوگان اورژانس اجتماعی ۱۲۳ توسعه پیدا می‌کند
بر اساس گزارش ارائه‌شده در نشست، شبکه مداخله در بحران سازمان بهزیستی ۳۸۷ مرکز دارد. از این تعداد، ۳۳ مرکز در سطح یک، ۶۲ مرکز در سطح دو و ۲۹۲ مرکز در سطح سه فعالیت می‌کنند.
بهزیستی همچنین در دو سال گذشته اقداماتی برای تقویت ناوگان سیار اورژانس اجتماعی و اضافه کردن امکان درخواست کمک از طریق پیامک انجام داده است. در سال ۱۴۰۵ نیز خودروهای جدیدی به واحدهای اورژانس اجتماعی در استان چهارمحال و بختیاری و شهرستان شادگان تحویل داده شده است.
این سازمان برنامه دارد تا پایان سال ۱۰۵ خودرو به ناوگان اورژانس اجتماعی اضافه کند. تقویت این ظرفیت می‌تواند به گسترش امکان مداخله در موقعیت‌های بحرانی کمک کند.
چگونه از خدمات اورژانس اجتماعی ۱۲۳ کمک بگیریم؟
یکی از تصمیم‌های نشست، اجرای پویشی برای معرفی خدمات اورژانس اجتماعی و آموزش نحوه مواجهه با خشونت بود. این پویش قرار است با همکاری سازمان بهزیستی، معاونت امور زنان و خانواده و شورای اطلاع‌رسانی دولت در دو محور دنبال شود.
تماس با ۱۲۳ برای دریافت راهنمایی و درخواست مداخله
زنان در معرض خشونت و افرادی که در محیط‌های عمومی یا در همسایگی خود شاهد وقوع خشونت هستند، می‌توانند برای دریافت راهنمایی و درخواست مداخله تخصصی با اورژانس اجتماعی تماس بگیرند.
- شماره تماس: ۱۲۳
- شماره پیامکی: ۲۰۰۰۰۱۲۳
در شرایطی که امکان برقراری تماس صوتی وجود ندارد، سرشماره پیامکی ۲۰۰۰۰۱۲۳ راه دیگری برای درخواست کمک از اورژانس اجتماعی است.
اگر شاهد خشونت هستیم، چگونه اقدام کنیم؟
شاهدان خشونت می‌توانند از محلی امن، اطلاعاتی را که درباره موقعیت مشاهده کرده‌اند در اختیار کارشناسان ۱۲۳ قرار دهند. اگر فرد از وضعیت داخل خانه یا جزئیات حادثه اطلاع کافی ندارد، بهتر است برای تصمیم‌گیری درباره اقدام بعدی از کارشناسان اورژانس اجتماعی راهنمایی بگیرد.
در برخی برنامه‌های پیشگیری، ایجاد وقفه در موقعیت خشونت‌آمیز با اقداماتی ساده مانند زنگ زدن به در و مطرح کردن یک سؤال روزمره پیشنهاد شده است. بااین‌حال، هرگونه مداخله باید با توجه به شرایط و بدون به خطر انداختن امنیت شاهد یا فرد آسیب‌دیده انجام شود.
آموزش کنترل خشم برای پیشگیری از تشدید خشونت
بخش دیگری از برنامه آگاهی‌رسانی به آموزش کنترل خشم و جلوگیری از تشدید رفتارهای خشونت‌آمیز اختصاص دارد. افزایش ضربان قلب، تند شدن تنفس و بالا رفتن صدا می‌توانند از نشانه‌های افزایش تنش باشند.
در چنین شرایطی، فرد باید پیش از تبدیل شدن تنش به رفتار تهدیدآمیز یا خشونت‌آمیز، گفت‌وگو را متوقف کند و از موقعیت فاصله بگیرد. قدم زدن، نوشیدن آب، تنفس آرام و ذکر گفتن از جمله روش‌هایی هستند که در این برنامه برای کمک به آرام شدن مطرح شده‌اند.
بااین‌حال، مسئولیت توقف رفتار خشونت‌آمیز و تهدیدآمیز و دریافت کمک تخصصی بر عهده فرد مرتکب است و نباید از زن خشونت‌دیده انتظار داشت که به‌تنهایی مانع تکرار خشونت شود.
مشارکت بهزیستی در برنامه ملی ارتقای امنیت زنان
در پایان نشست مقرر شد سازمان بهزیستی در تدوین برنامه ملی تقویت امنیت و ارتقای احساس امنیت زنان مشارکت جدی داشته باشد. هدف از این همکاری، استفاده از تجربه این سازمان برای شناسایی کاستی‌های موجود در پیشگیری، ارجاع و تداوم حمایت از زنان و همچنین مشخص کردن مسئولیت دستگاه‌های مختلف برای رفع این مشکلات است.
مجموع تصمیم‌های مطرح‌شده نشان می‌دهد حمایت مؤثر از زنان خشونت‌دیده تنها به ایجاد مراکز اقامتی محدود نمی‌شود و دسترسی آسان به خدمات، حفظ محرمانگی، ارزیابی مستمر خطر و پیگیری پس از مداخله نیز بخش مهمی از این فرایند هستند.
