آمار تجرد در ایران؛ بیش از ۱۰ میلیون مرد و ۸.۵ میلیون زن هرگز ازدواج نکردهاند

آخرین آمارهای اعلامشده از وضعیت ازدواج و تجرد در ایران نشان میدهد بیش از ۱۸ میلیون نفر از جمعیت کشور در گروه افراد هرگز ازدواجنکرده قرار دارند. همزمان، میانگین سن نخستین ازدواج در زنان و مردان افزایش یافته و تعداد زنان هرگز ازدواجنکرده در سنین بالاتر از مردان بیشتر است. علیرضا رحیمی، معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان، با تشریح این آمارها تأکید کرده است که مسئله تجرد در ایران دیگر فقط به تأخیر ازدواج جوانان محدود نمیشود.
چند نفر در ایران هرگز ازدواج نکردهاند؟
علیرضا رحیمی با استناد به دادههای مرکز آمار ایران و سازمان ثبت احوال اعلام کرد جمعیت ۱۸ تا ۳۵ سال کشور در سال ۱۴۰۵ حدود ۲۶ میلیون نفر برآورد میشود. بر اساس آمار ثبت احوال، ۸ میلیون و ۵۳۳ هزار و ۸۲۰ زن در سن ۱۳ سال به بالا و ۱۰ میلیون و ۲۴۱ هزار و ۶۳۲ مرد در سن ۱۵ سال به بالا هرگز ازدواج نکردهاند.
بر این اساس، ۴۵.۴ درصد جمعیت هرگز ازدواجنکرده را زنان و ۵۴.۶ درصد را مردان تشکیل میدهند. با این حال، این نسبت در گروههای سنی مختلف یکسان نیست و در سنین بالاتر وضعیت متفاوتی دیده میشود.
برای مثال، در میان افراد هرگز ازدواجنکرده ۴۵ ساله و بالاتر، ۸۳۷ هزار و ۸۲۰ نفر زن و ۴۲۹ هزار و ۳۵۱ نفر مرد هستند. به این ترتیب، بیش از ۶۶ درصد افراد هرگز ازدواجنکرده در این گروه سنی را زنان تشکیل میدهند.
میانگین سن ازدواج در ایران افزایش یافته است
به گفته معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان، روند تأخیر در ازدواج طی سالهای اخیر در هر دو جنس افزایش داشته است. بر اساس آمار سال ۱۴۰۳ سازمان ثبت احوال، میانگین سن نخستین ازدواج مردان ۲۸.۳ سال و زنان ۲۴.۱ سال بوده است.
مقایسه این شاخص با سال ۱۳۸۵ نشان میدهد میانگین سن نخستین ازدواج مردان حدود ۲.۱ سال و زنان حدود ۰.۸ سال افزایش یافته است. در سال ۱۴۰۴ نیز میانگین سن ازدواج مردان به حدود ۲۸.۴ سال رسیده، در حالی که این رقم برای زنان در سطح ۲۴.۱ سال باقی مانده است.
بالاترین و پایینترین سن ازدواج در کدام استانهاست؟
آمارهای سال ۱۴۰۴ نشان میدهد تهران در میان استانهای کشور بالاترین میانگین سن نخستین ازدواج را برای زنان و مردان داشته است. در مقابل، سیستان و بلوچستان کمترین میانگین سن ازدواج را در هر دو گروه ثبت کرده است.
استانهای دارای بالاترین میانگین سن ازدواج مردان
- تهران: ۳۰.۶۸ سال
- ایلام: ۳۰.۵۲ سال
- البرز و فارس: ۳۰.۱۴ سال
استانهای دارای پایینترین میانگین سن ازدواج مردان
- سیستان و بلوچستان: ۲۴.۸ سال
- خراسان جنوبی: ۲۵.۳۵ سال
- خراسان شمالی: ۲۶.۲۱ سال
استانهای دارای بالاترین میانگین سن ازدواج زنان
- تهران: ۲۷.۲۱ سال
- ایلام: ۲۶.۶۶ سال
- البرز: ۲۶.۴۴ سال
استانهای دارای پایینترین میانگین سن ازدواج زنان
- سیستان و بلوچستان: ۲۰.۷۴ سال
- خراسان جنوبی: ۲۱.۷۵ سال
- خراسان رضوی: ۲۱.۹۶ سال
چند نفر در ایران در تجرد قطعی هستند؟
رحیمی درباره تعداد افراد در وضعیت تجرد قطعی توضیح داد که بر اساس دادههای سرشماری سال ۱۳۹۵، حدود ۳۲۴ هزار نفر با در نظر گرفتن زنان هرگز ازدواجنکرده ۴۵ سال به بالا و مردان هرگز ازدواجنکرده ۵۰ سال به بالا در این گروه قرار میگرفتند.
به گفته او، برآوردهای جدیدتر از افزایش این پدیده حکایت دارند، اما برای اعلام تعداد دقیق افراد در تجرد قطعی در سال ۱۴۰۵، آمار رسمی و تعریف بهروزی در دسترس نیست. همچنین اگر سن ۴۵ سال برای هر دو جنس ملاک قرار گیرد، شمار افراد هرگز ازدواجنکرده در این گروه شامل ۸۳۷ هزار و ۸۲۰ زن و ۴۲۹ هزار و ۳۵۱ مرد میشود؛ البته این محاسبه با تعریف پیشین تجرد قطعی یکسان نیست.
سهم زنان و مردان هرگز ازدواجنکرده در جمعیت کشور
بر اساس توضیحات معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان، زنان هرگز ازدواجنکرده حدود ۲۳ درصد کل زنان کشور را تشکیل میدهند. این نسبت در استان سیستان و بلوچستان به دلیل ساختار جمعیتی و نرخ بالاتر موالید به حدود ۳۲ درصد میرسد.
در میان مردان نیز حدود ۲۹ درصد جمعیت مردان کشور هرگز ازدواج نکردهاند. این سهم در استانهایی مانند ایلام و کهگیلویه و بویراحمد به حدود ۳۴ درصد میرسد.
رحیمی عواملی مانند شرایط اقتصادی، بیکاری، هزینه مسکن، مهاجرت، ادامه تحصیل و تفاوتهای فرهنگی را از جمله عوامل اثرگذار بر وضعیت تجرد در استانهای مختلف دانست.
نسبت ازدواج به جمعیت جوان در استانها
یکی دیگر از شاخصهای مورد اشاره رحیمی، نسبت تعداد ازدواجها به جمعیت جوان ۱۸ تا ۳۵ سال است. بر اساس آمار سال ۱۴۰۴، این نسبت در کل کشور حدود ۲ درصد بوده است؛ یعنی به ازای هر ۱۰۰ نفر از جمعیت این گروه سنی، دو واقعه ازدواج ثبت شده است.
استانهای کردستان، خوزستان و لرستان با نسبت ۲.۵ درصد بیشترین میزان را داشتهاند. در مقابل، سمنان با ۱.۲ درصد، مرکزی با ۱.۴ درصد و البرز با ۱.۶ درصد در میان استانهای دارای کمترین نسبت ازدواج به جمعیت جوان قرار گرفتهاند.
چند نفر پس از طلاق دوباره ازدواج میکنند؟
آمار دقیق و بهروزی از تعداد افرادی که پس از طلاق هرگز ازدواج مجدد نمیکنند، بهصورت عمومی منتشر نشده است. با این حال، دادههای سال ۱۳۹۸ نشان میدهد سهم ازدواج مجدد مردان از کل ازدواجهای ثبتشده حدود ۱۷.۱ درصد و سهم زنان حدود ۱۵.۴ درصد بوده است.
این ارقام سهم ازدواجهای مجدد از مجموع ازدواجها را نشان میدهند و بهتنهایی نمیتوان از آنها احتمال دقیق ازدواج مجدد برای هر فرد مطلقه را محاسبه کرد. برای چنین ارزیابیای باید وضعیت افراد در فاصلههای زمانی مشخص پس از طلاق بررسی شود.
آمار زنان و مردان مجرد به دلیل طلاق
بر اساس آمار سال ۱۴۰۳ که رحیمی اعلام کرده است، تعداد افراد مجرد به دلیل طلاق در کشور به ۳ میلیون و ۲۸ هزار و ۱۷۲ نفر رسیده است. از این تعداد، یک میلیون و ۶۴۷ هزار و ۲۷۳ نفر زن و یک میلیون و ۳۸۰ هزار و ۸۹۹ نفر مرد هستند.
به این ترتیب، زنان ۵۴.۴ درصد و مردان ۴۵.۶ درصد جمعیت افراد مجرد به دلیل طلاق را تشکیل میدهند. همچنین ۴.۶ درصد از زنان ۱۳ سال به بالا و ۴ درصد از مردان ۱۵ سال به بالا در گروه افراد مجرد به دلیل طلاق قرار دارند.
تجرد در جوانان، میانسالان و سالمندان چه تفاوتی دارد؟
معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان تأکید کرد که عوامل مرتبط با تجرد در گروههای سنی مختلف یکسان نیستند و سیاستگذاری در این حوزه باید تفاوت شرایط زندگی افراد را در نظر بگیرد.
- جوانان: موانع اقتصادی، بیکاری، دشواری تأمین مسکن، ادامه تحصیل و هزینههای ازدواج از عوامل مهم تأخیر در ازدواج هستند.
- میانسالان: تجرد طولانیمدت، تجربه طلاق، مسئولیت نگهداری از فرزندان و دشواری ازدواج مجدد اهمیت بیشتری پیدا میکند.
- سالمندان: فوت همسر، طلاق یا ازدواجنکردن در طول زندگی از عوامل اصلی تجرد هستند. تنهایی اجتماعی، نبود حمایت خانوادگی و نیازهای مراقبتی نیز در این گروه اهمیت دارند.
ضرورت توجه به گروههای مختلف افراد مجرد
مجموع آمارهای اعلامشده نشان میدهد مسئله تجرد در ایران تنها به افزایش سن ازدواج جوانان محدود نیست. افزایش تجرد طولانیمدت، کاهش نسبت ازدواج به جمعیت جوان و دشواری ازدواج مجدد پس از طلاق نیز از موضوعات قابل توجه در این حوزه هستند.
به گفته رحیمی، سیاستگذاری در زمینه ازدواج و خانواده باید علاوه بر تسهیل ازدواج جوانان، شرایط میانسالان، افراد مطلقه و سالمندان فاقد همسر را نیز دربرگیرد. چنین رویکردی میتواند به توجه بیشتر به نیازهای اجتماعی، اقتصادی و حمایتی گروههای مختلف جمعیت مجرد کشور کمک کند.



