طرح «حامی خون» با هدف تأمین پایدار خون مورد نیاز بیماران تالاسمی ماژور در سیستان و بلوچستان آغاز شد. این طرح با شناسایی اهداکنندگان داوطلب و ایجاد ارتباط مستمر میان آن‌ها و بیماران، تلاش می‌کند دسترسی به خون سازگار را بهبود دهد و بخشی از چالش‌های تأمین این فرآورده حیاتی را کاهش دهد.
طرح حامی خون چگونه اجرا می‌شود؟
ابوالحسن صفدری، مدیرکل انتقال خون سیستان و بلوچستان، با اعلام آغاز این طرح گفت هدف آن ساماندهی اهداکنندگان داوطلب و ایجاد شبکه‌ای از افراد ثابت برای حمایت از بیماران تالاسمی است. قرار است تمامی بیماران تالاسمی ماژور استان تحت پوشش این برنامه قرار بگیرند.
بر اساس سازوکار اعلام‌شده، برای هر بیمار چهار تا پنج اهداکننده ثابت شناسایی می‌شوند تا در زمان نیاز، خون مورد نیاز او از طریق این افراد تأمین شود. به این ترتیب، هر بیمار به مجموعه‌ای مشخص از اهداکنندگان متصل خواهد شد.
اهمیت سازگاری خونی در طرح حامی خون
اهداکنندگان پیش از اختصاص به یک بیمار، آزمایش‌های لازم را انجام می‌دهند تا سازگاری خونی و تطبیق آنتی‌ژن‌های گلبول قرمز آن‌ها با ویژگی‌های خونی بیمار بررسی شود. پس از تأیید پزشکی، اهداکنندگان برای حمایت از بیمار مشخص در نظر گرفته می‌شوند.
بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور به دلیل نیاز مداوم به تزریق خون، ممکن است در معرض عوارض ناشی از ناسازگاری‌های خونی قرار بگیرند. به گفته مدیرکل انتقال خون استان، استفاده از اهداکنندگان ثابت و دارای ویژگی‌های خونی سازگار می‌تواند احتمال بروز این عوارض را کاهش دهد.
۶۰ درصد خون مصرفی سیستان و بلوچستان به بیماران تالاسمی اختصاص دارد
یکی از دلایل اهمیت اجرای طرح حامی خون، سهم بالای بیماران تالاسمی از مصرف خون در سیستان و بلوچستان است. صفدری اعلام کرد بر اساس آمار سازمان انتقال خون، به‌طور میانگین حدود ۶۰ درصد خون مصرفی استان به بیماران تالاسمی ماژور اختصاص دارد.
این میزان مصرف، ضرورت برنامه‌ریزی برای تأمین مستمر خون را افزایش داده است. به گفته وی، در برخی دوره‌ها کاهش ورود خون از شبکه ملی خون‌رسانی هم‌زمان با افزایش نیاز بیماران، تأمین خون را دشوار می‌کند.
ایجاد شبکه‌ای از اهداکنندگان ثابت می‌تواند با مشارکت سازمان‌یافته مردم، بخشی از نیاز بیماران را پوشش دهد و به پایداری روند تأمین خون کمک کند.
بیش از ۳۶۰۰ بیمار تالاسمی ماژور در استان شناسایی شده‌اند
بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی مسئولان حوزه بهداشت و درمان، سه هزار و ۶۴۶ بیمار مبتلا به تالاسمی ماژور در سیستان و بلوچستان شناسایی شده‌اند. این بیماران به دلیل نیاز مستمر به دریافت خون، به برنامه‌ریزی منظم برای تأمین این فرآورده نیاز دارند.
بخشی از آمار بیماران در مناطق زیر پوشش دانشگاه‌ها و مراکز علوم پزشکی استان به شرح زیر اعلام شده است:
- دانشگاه علوم پزشکی زاهدان: بیش از یک‌هزار و ۱۳۰ بیمار تالاسمی تحت مراقبت قرار دارند.
- دانشگاه علوم پزشکی ایرانشهر: حدود یک‌هزار و ۱۰۰ بیمار تالاسمی شناسایی شده‌اند که ۷۰۰ نفر از آنان در شهر ایرانشهر سکونت دارند.
- منطقه ایرانشهر: بیماران روزانه بین ۵۰ تا ۷۰ واحد خون دریافت می‌کنند.
- دانشکده علوم پزشکی چابهار: ۸۰۹ بیمار تالاسمی در محدوده زیر پوشش این دانشکده شناسایی شده و تحت درمان هستند.
این آمار نشان‌دهنده گستردگی نیاز به خون در میان بیماران تالاسمی استان و اهمیت مشارکت مستمر اهداکنندگان داوطلب است.
خدمات انتقال خون به بیماران هموفیلی
مدیرکل انتقال خون سیستان و بلوچستان همچنین به خدمات این مجموعه برای بیماران هموفیلی اشاره کرد. به گفته صفدری، انتقال خون استان در کنار تأمین خون مورد نیاز بیماران، در زمینه تهیه فاکتورها و داروهای مورد نیاز بیماران هموفیلی نیز خدمات‌رسانی می‌کند.
وی با اشاره به محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها تأکید کرد که پشتیبانی از این بیماران همچنان در دستور کار مجموعه انتقال خون استان قرار دارد.
چگونه می‌توان در طرح حامی خون ثبت‌نام کرد؟
افرادی که تمایل دارند به‌عنوان اهداکننده داوطلب در طرح حامی خون مشارکت کنند، می‌توانند با مراجعه به مراکز انتقال خون سیستان و بلوچستان برای ثبت‌نام و اعلام آمادگی اقدام کنند.
پس از ثبت‌نام، بررسی‌های پزشکی و آزمایش‌های مربوط به سازگاری خونی انجام می‌شود و در صورت تأیید، اهداکننده برای حمایت از بیمار مشخص در نظر گرفته خواهد شد.
اهمیت مشارکت مستمر مردم در تأمین خون بیماران تالاسمی
نیاز دائمی بیماران تالاسمی ماژور به تزریق خون، تأمین این فرآورده را به یکی از موضوعات مهم حوزه سلامت در سیستان و بلوچستان تبدیل کرده است. اختصاص حدود ۶۰ درصد خون مصرفی استان به این بیماران و شناسایی بیش از سه هزار و ۶۰۰ بیمار، ضرورت ایجاد راهکارهای پایدار برای تأمین خون را نشان می‌دهد.
طرح حامی خون با تکیه بر اهداکنندگان ثابت و بررسی سازگاری خونی، تلاش می‌کند ارتباطی سازمان‌یافته میان داوطلبان اهدای خون و بیماران نیازمند ایجاد کند. مشارکت شهروندان در این برنامه می‌تواند به تأمین منظم‌تر خون و حمایت از بیماران تالاسمی در استان کمک کند.
