شرکت تعاونی ناشران و کتاب‌فروشان تهران پس از ۹ سال توقف فعالیت، در سال ۱۴۰۱ با انتخاب هیات‌مدیره جدید کار خود را از سر گرفت. ارشد عین‌اللهی، مدیرعامل این تعاونی، در تشریح عملکرد دوره مسئولیت خود از بازسازی ساختمان، پیگیری بدهی‌های مالی و بانکی، دریافت کارت بازرگانی و ایجاد اندوخته مالی حدود ۱۰ میلیارد تومانی سخن گفته است. او در عین حال، تبلیغات منفی برخی افراد و اختلاف‌نظرهای داخلی را از موانع پیشرفت برنامه‌های تعاونی دانسته است.
تعاونی ناشران تهران پس از ۹ سال تعطیلی چگونه احیا شد؟
شرکت تعاونی ناشران و کتاب‌فروشان تهران فعالیت خود را از دی‌ماه ۱۳۵۳ آغاز کرد و بیش از پنج دهه در حوزه امور تجاری و تأمین ملزومات نشر حضور داشته است. با این حال، فعالیت این مجموعه از سال ۱۳۹۳ متوقف شد و پس از حدود ۹ سال وقفه، در مرداد ۱۴۰۱ مجمع عمومی آن برگزار و اعضای جدید هیات‌مدیره انتخاب شدند.
ارشد عین‌اللهی می‌گوید پس از انتشار رسمی نتایج مجمع در مهرماه ۱۴۰۱، هیات‌مدیره جدید به‌صورت قانونی فعالیت خود را آغاز کرد. به گفته او، در زمان تحویل تعاونی، مجموعه با بدهی‌های قابل توجه، حساب بانکی مسدود، مشکلات مالیاتی و ساختمانی فرسوده روبه‌رو بود.
بدهی‌های سنگین ناشی از قرارداد واردات کاغذ
مدیرعامل تعاونی درباره علت توقف فعالیت این مجموعه توضیح داده است که در سال ۱۳۹۱ قراردادی برای واردات کاغذ میان تعاونی، شرکت بازرگانی بهره‌برداری شهرداری تهران و یک فروشنده منعقد شده بود. طبق روایت عین‌اللهی، تعاونی حدود ۱۰ میلیارد تومان وجه نقد و ۳۰ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان چک پرداخت کرده بود، اما طرف‌های قرارداد به تعهدات خود عمل نکردند و کاغذ مورد توافق وارد نشد.
به گفته او، در پی انجام نشدن تعهدات، تعاونی از پرداخت چک‌ها خودداری کرد و در زمان تحویل مدیریت جدید، حدود ۳۰ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان چک برگشتی و چند میلیارد تومان بدهی به اشخاص و همکاران وجود داشت. عین‌اللهی همچنین تأکید کرده است که بخشی از بدهی‌های مربوط به واردات کاغذ، از سرمایه‌هایی ایجاد شده بود که در دوره مدیریت قبلی از ناشران و سرمایه‌گذاران دریافت شده بود.
بازسازی ساختمان و تسویه بخشی از بدهی‌ها
یکی از نخستین اقدامات هیات‌مدیره جدید، بازسازی ساختمان مرکزی تعاونی بود. به گفته عین‌اللهی، ساختمان در مدت تعطیلی طولانی‌مدت دچار فرسودگی شده بود؛ سقف آسیب دیده و لوله‌کشی‌ها نیز نیازمند تعمیر اساسی بودند.
او می‌گوید برای بازسازی ساختمان، از جمله رنگ‌آمیزی آن، حدود ۳۶۰ میلیون تومان هزینه شد و بخش‌های مختلف از پشت‌بام تا طبقات پایین مورد تعمیر قرار گرفتند. پس از بازسازی نیز چهار طبقه ساختمان به فعالان بخش‌های فرهنگی اجاره داده شد تا برای تعاونی درآمد ایجاد شود.
تعاونی در کنار مشکلات ساختمانی، با بدهی‌های مربوط به سازمان تأمین اجتماعی و پرونده‌های مالیاتی سال‌های گذشته نیز روبه‌رو بود. مدیرعامل این مجموعه گفته است بخشی از جرایم مالیاتی که به دلیل ارائه نشدن اظهارنامه در سال‌های ۱۳۹۲ و ۱۳۹۴ ایجاد شده بود، پس از مذاکره و ارائه توضیحات، از حدود ۹۰۰ میلیون تومان به کمی بیش از ۱۰۰ میلیون تومان کاهش یافت و تسویه شد.
به گفته عین‌اللهی، پرونده مطالبه مالیات ارزش افزوده مربوط به واردات کاغذ نیز با مراجعه به بانک گشایش‌کننده اعتبار، گمرک و ادارات دارایی پیگیری شد و در نهایت با استناد به تعلق نگرفتن ارزش افزوده به کاغذ، پرونده مختومه شد.
بازگشت حساب بانکی و دریافت کارت بازرگانی
یکی دیگر از اقدامات دوره مدیریت عین‌اللهی، پیگیری رفع مسدودی حساب بانکی تعاونی و خارج کردن نام آن از فهرست محدودیت‌های بانکی عنوان شده است. او همچنین گفته است این مجموعه پس از حدود ۱۰ سال نداشتن کارت بازرگانی، در مرداد ۱۴۰۳ موفق به دریافت این کارت شد.
با وجود دریافت کارت، تعاونی نتوانست از سهمیه ارزی اعلام‌شده برای واردات کاغذ استفاده کند. به گفته مدیرعامل، در سال ۱۴۰۳ برای شرکت‌ها سهمیه‌ای معادل ۵۰۰ هزار دلار در نظر گرفته شده بود، اما تعاونی به دلیل نداشتن نقدینگی امکان بهره‌برداری از آن را نداشت.
عین‌اللهی همچنین گفته است که هیات‌مدیره درباره استفاده از کارت بازرگانی برای واردات با مشارکت سرمایه‌گذاران یا در اختیار گذاشتن آن به دیگران نگرانی‌هایی داشت؛ زیرا سابقه بدهی‌های سنگین و مشکلات مالی گذشته، احتمال تکرار تعهدات پرریسک را افزایش می‌داد.
خرید و فروش داخلی کاغذ و ایجاد درآمد برای تعاونی
مدیرعامل تعاونی می‌گوید پیش از آزاد شدن حساب بانکی شرکت و دریافت کارت بازرگانی، با استفاده از اعتبار شخصی خود و همکاری یک تاجر، امکان خرید مدت‌دار کاغذ از بازار داخلی فراهم شد. این کاغذها خریداری و فروخته شدند و به گفته او، حدود ۶۰۰ میلیون تومان سود برای تعاونی به همراه داشتند.
عین‌اللهی تأکید کرده است که بخش عمده درآمد دوره مدیریت جدید از اجاره ساختمان مرکزی و انبارها به دست آمده و فعالیت خرید و فروش کاغذ، جز موردی که به سود ۶۰۰ میلیون تومانی منجر شد، به شکل گسترده ادامه پیدا نکرده است.
اندوخته حدود ۱۰ میلیارد تومانی؛ روایت مدیرعامل از وضعیت مالی امروز
عین‌اللهی وضعیت مالی فعلی تعاونی را با شرایط زمان تحویل آن مقایسه کرده و گفته است این مجموعه در آغاز دوره مدیریت جدید تنها هفت میلیون و ۵۰۰ هزار تومان موجودی نقدی در اختیار داشت، اما اکنون حدود ۱۰ میلیارد تومان اندوخته مالی دارد.
او منبع اصلی این اندوخته را درآمد حاصل از اجاره ساختمان و سوله‌های تعاونی معرفی کرده است. به گفته وی، مجموعه پنج سوله در زمینی در شریف‌آباد دارد و در جریان پیگیری اسناد مالکیت، حدود ۱۶ هزار متر زمین نیز به نام تعاونی سند خورده است.
مدیرعامل همچنین مدعی شده است که با وجود بدهی‌های باقی‌مانده به سهامداران، تعاونی از نظر دارایی در وضعیت ورشکستگی قرار ندارد. او میزان بدهی احتمالی فعلی به سهامداران را حدود چهار تا پنج میلیارد تومان برآورد کرده است؛ این ارقام بر اساس اظهارات مدیرعامل بیان شده‌اند.
اختلافات داخلی و انتقاد از تبلیغات منفی
یکی از محورهای اصلی سخنان عین‌اللهی، اختلاف‌نظر با برخی اعضا و فعالان صنفی درباره شیوه اداره تعاونی بوده است. او می‌گوید در دو سال پایانی مسئولیت، به‌جای بررسی مستقیم عملکرد هیات‌مدیره، برخی افراد با اظهارنظرها و نوشته‌های خود علیه مجموعه تبلیغات منفی انجام می‌دادند.
به گفته او، این اختلاف‌ها باعث فرسوده شدن هیات‌مدیره و دشوار شدن جذب سرمایه و استفاده از ظرفیت‌های مالی سهامداران شد. عین‌اللهی همچنین مخالفت برخی افراد با اجاره دادن ساختمان را از موانع فعالیت اقتصادی تعاونی دانسته است؛ در حالی که از نگاه او، اجاره دادن ساختمان و سوله‌ها راهی برای تأمین درآمد در شرایط کمبود نقدینگی بود.
او معتقد است تعاونی باید به جای خالی نگه داشتن دارایی‌ها، از ظرفیت ساختمان و انبارهای خود برای ایجاد درآمد و تأمین منابع فعالیت‌های تجاری استفاده کند. با این حال، دیدگاه مخالفان درباره نحوه اداره و آینده دارایی‌های تعاونی در این گفت‌وگو از زبان مدیرعامل مطرح شده و روایت مستقلی از طرف دیگر اختلاف‌ها ارائه نشده است.
وضعیت سهامداران و ضرورت ساماندهی نقل‌وانتقالات
بر اساس گفته‌های عین‌اللهی، تعاونی ناشران و کتاب‌فروشان تهران حدود ۶۴۰ سهامدار و نزدیک به یک میلیون و ۷۰۰ هزار سهم دارد. بخشی از سهامداران درگذشته‌اند و وضعیت انتقال سهام برخی از آن‌ها به وراث هنوز روشن نشده است.
او گفته است هیات‌مدیره برای ساماندهی وضعیت سهامداران، تشکیل کارگروه ویژه سهام را پیشنهاد داده و برای تعدادی از اعضا نامه ارسال کرده است؛ اما بازگشت شمار زیادی از نامه‌ها و مشکلات مربوط به وراث، پیشبرد این برنامه را دشوار کرده است.
مدیرعامل همچنین از نقل‌وانتقالات سهام در دوره مدیریت قبلی انتقاد کرده و گفته است برخی معاملات بدون طرح در هیات‌مدیره و ثبت صورت‌جلسه انجام شده‌اند. به گفته او، یکی از وظایف هیات‌مدیره آینده باید بررسی وضعیت سهامداران، اصلاح اطلاعات و پیگیری انتقال قانونی سهام باشد.
عین‌اللهی مدعی شده است که ارزش هر سهم تعاونی از قیمت اسمی هزار تومان به حدود ۱۰۰ هزار تومان رسیده است. این رقم نیز برآورد اعلام‌شده از سوی مدیرعامل است و برای ارزیابی دقیق ارزش سهام، باید وضعیت دارایی‌ها، بدهی‌ها و اسناد مالی شرکت بررسی شود.
واردات کاغذ و ملزومات نشر؛ برنامه هیات‌مدیره آینده
تأمین مواد اولیه مورد نیاز ناشران و کتاب‌فروشان از جمله وظایف پیش‌بینی‌شده برای تعاونی است. کاغذ، مقوا و زینک از جمله اقلامی هستند که به گفته عین‌اللهی، امکان واردات آن‌ها از طریق کارت بازرگانی تعاونی وجود دارد.
او تأکید کرده است که واردات کاغذ یکی از برنامه‌های اصلی مجموعه بوده، اما مشکلات مالی، نگرانی‌های هیات‌مدیره و اختلافات داخلی مانع اجرای آن شده است. به گفته وی، تمدید کارت بازرگانی برای سال ۱۴۰۵ نیز هنوز انجام نشده و پیگیری این موضوع به هیات‌مدیره جدید واگذار خواهد شد.
انتقاد از حمایت نشدن تعاونی در توزیع کاغذ و برگزاری نمایشگاه
عین‌اللهی در بخش دیگری از گفت‌وگو، از حمایت نشدن تعاونی از سوی نهادهای دولتی انتقاد کرده است. او گفته است زمانی که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی کاغذ وارداتی را برای توزیع در اختیار مجموعه‌های مختلف قرار می‌داد، سهمی به تعاونی ناشران و کتاب‌فروشان تهران اختصاص نیافت.
به گفته مدیرعامل، این تعاونی برای دریافت کاغذ و همچنین برگزاری نمایشگاه درخواست داده بود، اما در دو سال گذشته امکان برگزاری نمایشگاه به آن واگذار نشد. او همچنین به دیدار با محسن جوادی، معاون فرهنگی، و اعلام آمادگی مکتوب و شفاهی تعاونی برای همکاری اشاره کرده است.
در پایان این گفت‌وگو، عین‌اللهی با اشاره به اظهارات منتسب به ابراهیم کریمی، رئیس اتحادیه ناشران و کتاب‌فروشان تهران، گفته است بر اساس شنیده‌های او قرار است ۱۹ تن کاغذ دولتی وارداتی برای توزیع در اختیار اتحادیه آشنا قرار گیرد.
انتخابات پیش‌رو و آینده تعاونی ناشران تهران
طبق اطلاعات مطرح‌شده در این گفت‌وگو، نوبت دوم مجمع عمومی تعاونی در ۱۷ آبان ۱۴۰۵ برگزار می‌شود و انتخابات دوره جدید هیات‌مدیره نیز در دستور کار قرار دارد. عین‌اللهی اعلام کرده است که برای دوره بعد نامزد نخواهد شد و قصد دارد مسئولیت را به گروه بعدی واگذار کند.
با توجه به نقش تعاونی در تأمین کاغذ و دیگر ملزومات چاپ و نشر، عملکرد هیات‌مدیره آینده در ساماندهی سهامداران، تمدید کارت بازرگانی، مدیریت دارایی‌ها و ایجاد امکان واردات مواد اولیه می‌تواند بر فعالیت ناشران و کتاب‌فروشان تأثیرگذار باشد. چالش اصلی این مجموعه، تبدیل اندوخته و دارایی‌های موجود به خدمات و امکانات مؤثر برای اعضای صنف خواهد بود.
