ایلان ماسک، مدیرعامل نورالینک، مدعی شده است فناوری جدید این شرکت با نام Blindsight از نظر مهندسی آماده شده و تنها به دریافت تأییدیه نهادهای نظارتی نیاز دارد. این فناوری با هدف انتقال اطلاعات بصری به مغز طراحی شده و به گفته ماسک، ممکن است در آینده به افراد کاملاً نابینا، حتی کسانی که از بدو تولد بینایی نداشته‌اند، امکان تجربه نوعی بینایی را بدهد. با این حال، هنوز جزئیات کافی درباره نتایج آزمایش‌های بالینی و میزان اثربخشی این فناوری منتشر نشده است.
فناوری Blindsight نورالینک چیست؟
Blindsight نام فناوری نورالینک برای ایجاد یک مسیر مصنوعی انتقال اطلاعات بصری به مغز است. برخلاف بسیاری از رابط‌های مغز و کامپیوتر که سیگنال‌های عصبی را دریافت می‌کنند و از آن‌ها برای کنترل دستگاه‌های خارجی استفاده می‌کنند، این فناوری قرار است اطلاعات را در جهت معکوس، یعنی از محیط به مغز، منتقل کند.
در روش پیشنهادی نورالینک، یک دوربین تصاویر محیط اطراف را ثبت می‌کند. سپس اطلاعات تصویری به سیگنال‌هایی تبدیل می‌شوند که از طریق ایمپلنت مغزی به بخش‌های مرتبط با پردازش بینایی منتقل شوند. هدف این است که مغز بتواند این سیگنال‌ها را به‌عنوان اطلاعات بصری پردازش کند.
آیا نورالینک می‌تواند نابینایی مادرزادی را درمان کند؟
یکی از ادعاهای مهم ایلان ماسک درباره Blindsight این است که این فناوری فقط برای افرادی که در طول زندگی بینایی خود را از دست داده‌اند طراحی نشده و ممکن است برای کسانی که از بدو تولد نابینا بوده‌اند نیز کاربرد داشته باشد.
با این حال، این ادعا هنوز به معنای اثبات توانایی بازگرداندن بینایی طبیعی نیست. برای ارزیابی چنین فناوری‌ای باید مشخص شود مغز چگونه سیگنال‌های مصنوعی را دریافت و تفسیر می‌کند، کیفیت اطلاعات بصری تا چه اندازه خواهد بود و آیا استفاده از این سیستم در آزمایش‌های انسانی ایمن و مؤثر است یا خیر.
همچنین تجربه نوعی ادراک بصری از طریق تحریک مغز با دیدن طبیعی و کامل تفاوت دارد. بنابراین تا زمان انتشار نتایج معتبر آزمایش‌ها، نمی‌توان درباره میزان بینایی قابل دستیابی با این فناوری قضاوت قطعی کرد.
نورالینک چگونه به رابط مغز و کامپیوتر رسیده است؟
نورالینک از سال ۲۰۱۶ در زمینه توسعه رابط مغز و کامپیوتر یا BCI فعالیت می‌کند و آزمایش‌های انسانی این شرکت در سال ۲۰۲۴ آغاز شد. در آزمایش‌های اولیه، یکی از کاربردهای اصلی ایمپلنت مغزی امکان کنترل نشانگر ماوس با استفاده از فعالیت عصبی و بدون حرکت فیزیکی دست بود.
بر اساس گزارش منتشرشده، قابلیت‌های این فناوری در ادامه توسعه یافته و برخی دریافت‌کنندگان ایمپلنت توانسته‌اند با کمک آن بازی‌های رایانه‌ای مانند World of Warcraft را تجربه کنند. این پیشرفت‌ها نشان می‌دهد رابط‌های مغز و کامپیوتر می‌توانند در آینده برای کمک به افراد دارای محدودیت‌های حرکتی نیز کاربردهای مهمی داشته باشند.
تفاوت Blindsight با کاشت حلزون چیست؟
کاشت حلزون یکی از نمونه‌های شناخته‌شده پروتزهای حسی است که با تبدیل صدا به سیگنال‌های الکتریکی، مسیر انتقال اطلاعات شنوایی را برای برخی افراد دارای کم‌شنوایی شدید یا ناشنوایی فراهم می‌کند.
در فناوری Blindsight نیز ایده اصلی استفاده از یک مسیر مصنوعی برای انتقال اطلاعات حسی به مغز است؛ با این تفاوت که اطلاعات موردنظر از نوع بصری هستند. به بیان ساده، دوربین نقش دریافت‌کننده اطلاعات محیط را بر عهده دارد و ایمپلنت مغزی قرار است این اطلاعات را به سیگنال‌های قابل پردازش برای مغز تبدیل کند.
کاربردهای احتمالی رابط مغز و کامپیوتر در آینده
فناوری‌های رابط مغز و کامپیوتر فقط به بازگرداندن بخشی از توانایی‌های حسی محدود نمی‌شوند. این فناوری‌ها می‌توانند به افرادی که به دلیل آسیب‌های عصبی یا بیماری‌ها توانایی حرکت اندام‌های خود را از دست داده‌اند، کمک کنند تا تجهیزات دیجیتال و دستگاه‌های مختلف را با فعالیت مغزی کنترل کنند.
در کنار کاربردهای پزشکی و توان‌بخشی، توسعه این فناوری‌ها توجه کشورها را نیز به خود جلب کرده است. بر اساس گزارش منتشرشده، چین در سال گذشته میلادی فناوری رابط مغز و کامپیوتر را در فهرست حوزه‌های دارای اهمیت راهبردی ملی قرار داده است.
همچنین با پیشرفت این فناوری، موضوع کاربردهای احتمالی آن در حوزه‌های نظامی و امنیتی نیز مطرح شده است؛ هرچند این موارد را باید از کاربردهای پزشکی و توان‌بخشی که در حال بررسی هستند، جدا دانست.
آیا Blindsight نورالینک به‌زودی در دسترس قرار می‌گیرد؟
اظهارات ایلان ماسک درباره آماده بودن مهندسی Blindsight به این معنا نیست که این فناوری مجوز استفاده عمومی را دریافت کرده یا اثربخشی آن در درمان نابینایی به‌طور قطعی اثبات شده است. دریافت تأییدیه‌های نظارتی، انجام آزمایش‌های بالینی و بررسی ایمنی و کارایی، از مراحل مهم پیش روی چنین فناوری‌ای هستند.
در حال حاضر، مهم‌ترین پرسش این است که Blindsight در آزمایش‌های انسانی چه کیفیتی از ادراک بصری ایجاد خواهد کرد و آیا می‌تواند به‌صورت ایمن و پایدار به افراد نابینا کمک کند. پاسخ به این پرسش‌ها به انتشار داده‌های علمی و نتایج آزمایش‌های معتبر وابسته است.
